बिना जानकारी बैंकबाट पैसा कटियो? UPI subscription mandate कसरी check गर्ने

SMS आयो — "₹499 debited"। तपाईंले न केही किन्नुभयो, न कसैलाई पैसा पठाउनुभयो। यस्तो बेला पहिले आत्तिनु पर्दैन: प्रायः यो कुनै पुरानो UPI subscription mandate हुन्छ। तर कुन mandate हो र कसले तानिरहेको छ, त्यो पत्ता लगाउनु जरुरी छ।

पहिलो काम — SMS र notification राम्ररी पढ्नुहोस्

पैसा काटेपछि आउने post-transaction notification मा यी कुरा हुनैपर्छ: merchant को नाम, रकम, मिति र समय, transaction reference number, e-mandate reference number, पैसा काट्नुको कारण, र बैंकको grievance redressal विवरण। पैसा काट्नुअघि pre-debit notification पनि आउँछ — त्यो पनि खोजेर हेर्नुहोस्। यही दुई सन्देशले कुन subscription चलिरहेको छ भन्ने प्रायः खुलाइदिन्छ।

आफ्नो UPI app मा mandate कसरी check गर्ने

1. PhonePe: app खोल्नुहोस् → माथि बायाँको profile icon → Manage AutoPay → सबै active mandate को सूची।
2. Google Pay: माथि दायाँको profile picture → Autopay → active mandate को सूची।
3. Paytm: profile icon → UPI Automatic Payments (वा Settings → UPI & Payment Settings) → *Manage*।
4. BHIM: Mandate → *My Mandates*।

याद राख्नुहोस्: mandate त्यो बैंक खातासँग जोडिएको जुनसुकै UPI app बाट देखिन्छ र cancel हुन्छ — जुन app बाट बनेको थियो, त्यही चाहिँदैन।

गलत तरिकाले पैसा कटेको छ भने के गर्ने

1. SMS बाट merchant को नाम र UPI mandate reference number टिप्नुहोस्।
2. उही UPI app मा Help → त्यही transaction मा Report an issue गर्नुहोस्।
3. ३ दिनभित्र समाधान भएन भने आफ्नो बैंकमा उजुरी दिनुहोस्; बैंकले तोकिएको समयभित्र समाधान गर्नुपर्छ।
4. ३० दिनसम्म पनि समाधान भएन भने RBI Ombudsman मा cms.rbi.org.in बाट उजुरी दिनुहोस्।

Refund पक्का हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी छैन। तर debit अनधिकृत थियो वा mandate पहिले नै revoke भइसकेको थियो भने refund सम्भव हुन्छ।

एउटा जरुरी कुरा

₹15,000 भन्दा माथिको एउटै debit मा AFA लाग्छ, अर्थात् तपाईंले UPI PIN नहालेसम्म पैसा जाँदैन। तर insurance, mutual fund/SIP र credit card bill मा यो सीमा ₹1,00,000 सम्म हुन्छ — त्यसैले यी क्षेत्रमा ठूलो रकम बिनासूचना कट्न सक्छ।

छोटो FAQ

Mandate cancel गर्दा credit score बिग्रन्छ? बिग्रँदैन — तर loan EMI को mandate हो भने EMI छुटेमा score मा असर पर्छ।

पैसा फिर्ता कति दिनमा आउँछ? बैंकको प्रक्रियामा भर पर्छ; पहिले app मै complaint दर्ता गर्नुहोस्।

निष्कर्ष

अचानक कटेको पैसाको पछाडि प्रायः बिर्सिएको mandate हुन्छ, चोरी होइन। सन्देश पढ्नुहोस्, mandate list हेर्नुहोस्, र नचाहिनेलाई आजै रोक्नुहोस्।