न सांगता बँकेतून पैसे कापले गेले? UPI subscription mandate कसे तपासायचे.

सकाळी उठलात आणि बँकेचा SMS दिसला — ₹299 डेबिट. ना तुम्ही खरेदी केली, ना कुणाला पैसे पाठवले. घाबरू नका. बहुतेक वेळा हा fraud नसतो, तर कधीतरी दिलेला UPI subscription mandate असतो जो अजून चालू आहे.

आधी तो SMS नीट वाचा

पैसे कापल्यानंतर येणाऱ्या post-transaction notification मध्ये ही माहिती असावीच लागते:

• merchant चं नाव
• रक्कम
• तारीख आणि वेळ
• transaction reference number
• e-mandate reference number
• पैसे का कापले याचं कारण
• बँकेचा grievance redressal (तक्रार) तपशील

हे सगळं एका ठिकाणी लिहून ठेवा. पुढच्या प्रत्येक step ला हेच लागणार आहे.

तुमचे UPI subscription mandate कसे तपासायचे

1. PhonePe: app उघडा → वर डावीकडे profile icon → Manage AutoPay → active mandates ची यादी.
2. Google Pay: app उघडा → वर उजवीकडे profile photo → Autopay → चालू mandates.
3. Paytm: profile icon → UPI Automatic Payments (किंवा Settings → UPI & Payment Settings) → Manage.
4. BHIM: Mandate → My Mandates.

एकाच बँक अकाउंटला अनेक apps जोडलेली असतात, म्हणून फोनवरची सगळी UPI apps तपासा. Mandate app शी नाही तर बँक अकाउंटशी जोडलेला असतो, त्यामुळे तो कोणत्याही app मधून दिसतो आणि तिथूनच बंदही करता येतो.

यादीत merchant चं नाव, रक्कम, किती दिवसांनी debit होतो आणि end date दिसते. जो mandate तुम्ही ओळखत नाही, त्याचा e-mandate reference number लगेच लिहून ठेवा — तक्रार करताना नेमका तोच लागतो.

चुकीचे पैसे कापले गेले तर काय करायचं

1. SMS मधून merchant चं नाव आणि UPI mandate reference number काढा.
2. त्याच UPI app मध्ये तक्रार नोंदवा — Help → त्या व्यवहारावर Report an issue.
3. 3 दिवसांत उत्तर मिळालं नाही तर बँकेकडे तक्रार करा; बँकेला ठरलेल्या मुदतीत ती सोडवावी लागते.
4. 30 दिवसांनंतरही काही झालं नाही तर cms.rbi.org.in वर RBI Ombudsman कडे तक्रार करा.

एक महत्त्वाची गोष्ट

प्रत्येक तक्रारीत refund मिळेलच असं नाही. Debit अनधिकृत असेल किंवा तुम्ही mandate आधीच revoke केला असेल, तरच refund मिळण्याची शक्यता असते.

FAQ

Mandate cancel केल्याने CIBIL score खराब होतो का? नाही; फक्त loan EMI चा mandate असेल आणि EMI चुकली तर score वर परिणाम होतो.

₹15,000 पेक्षा जास्त रक्कम आपोआप कापली जाते का? नाही, तिथे debit थांबतो आणि तुम्हाला UPI PIN टाकून मंजुरी द्यावी लागते.

शेवटी

न सांगता पैसे कापले जाणं म्हणजे नेहमी fraud नाही; बहुतेकदा विसरलेला mandate असतो. एकदा पूर्ण यादी बघून नको ते mandates बंद केले की हा दर महिन्याचा त्रास संपतो.