UPI Auto Pay आणि subscription म्हणजे काय आणि ते कसं बंद करायचं?

महिन्याच्या सुरुवातीला बँकेतून ₹149 कट झाल्याचा SMS आला आणि तुम्हाला आठवतही नाही की परवानगी कधी दिली होती? बहुतेक वेळा हे UPI AutoPay असतं. एकदा परवानगी दिली की पैसे आपोआप कापले जातात आणि दर वेळी तुम्हाला विचारलं जात नाही.

UPI AutoPay म्हणजे नेमकं काय?

UPI AutoPay हे UPI 2.0 च्या e-mandate वर चालतं. तुम्ही एकदाच UPI PIN टाकून परवानगी देता, आणि त्यानंतर merchant ठरलेल्या तारखेला तुमच्या अकाउंटमधून पैसे ओढू शकतो. दर वेळी मंजुरी लागत नाही.

• ₹15,000 पर्यंतचे debit आपोआप होतात. त्यापेक्षा जास्त रकमेला AFA (Additional Factor of Authentication) लागतं — तो एक debit थांबतो आणि तुम्हाला UPI PIN टाकून त्याला मंजुरी द्यावी लागते.
• विमा हप्ता, mutual fund subscription/SIP आणि credit card bill या तीन गोष्टींसाठी ही मर्यादा ₹1,00,000 आहे.
• पैसे कापण्याआधी pre-debit notification आणि कापल्यानंतर post-transaction notification येते.
• रक्कम बदलती असेल (variable amount mandate) तर तुम्ही प्रत्येक debit साठी कमाल मर्यादा ठरवू शकता. Merchant त्यापेक्षा जास्त कापू शकत नाही.

Subscription आणि mandate मध्ये फरक काय?

Subscription म्हणजे merchant सोबतची तुमची सेवा. Mandate म्हणजे बँकेला दिलेली पैसे कापण्याची परवानगी. या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. Mandate बंद केला की पैसे कापणं थांबतं, पण सेवा आपोआप बंद होत नाही. फक्त mandate बंद करून थांबलात आणि सेवा वापरत राहिलात, तर merchant ते पैसे थकबाकी म्हणून मागू शकतो. OTT, म्युझिक apps, news apps, विमा हप्ता, SIP आणि credit card bill — या सगळ्यांसाठी आजकाल AutoPay वापरलं जातं.

UPI AutoPay कसा बंद करायचा

1. तुमचं UPI app उघडा — PhonePe, Google Pay, Paytm किंवा BHIM, कोणतंही चालेल.
2. Profile वर जा आणि AutoPay / Mandate विभाग उघडा.
3. Active mandates ची यादी दिसेल; नको असलेला निवडा.
4. Cancel AutoPay / Revoke वर टॅप करा आणि confirm करा.
5. नंतर merchant च्या app किंवा website वर जाऊन subscription पण cancel करा.

एक उपयोगी गोष्ट — mandate बँक अकाउंटशी जोडलेला असतो, app शी नाही. म्हणजे तो त्या अकाउंटशी जोडलेल्या कोणत्याही UPI app मधून बंद करता येतो.

एक महत्त्वाची गोष्ट

Mandate cancel केल्याने तुमचा CIBIL / credit score खराब होत नाही. अपवाद फक्त loan EMI चा mandate — तो बंद करून EMI चुकवली तर मात्र score वर परिणाम होतो.

FAQ

Mandate काही महिन्यांनी आपोआप बंद होतो का? नाही, तो त्याच्या end date पर्यंत चालूच राहतो; आधी गुपचूप संपत नाही.

दुसऱ्या app मधून mandate बंद करता येतो का? हो, त्या बँक अकाउंटशी जोडलेल्या कोणत्याही UPI app मधून करता येतो.

शेवटी

UPI AutoPay सोयीचा आहे, पण विसरलेले mandates दर महिन्याला पैसे खात राहतात. एकदा यादी बघा, नको ते बंद करा आणि merchant कडेही subscription cancel करा.