Bajaj Finserv EMI subscription auto debit कथं रोधयितव्यम्

Bajaj Finserv-तः ऋणं गृहीतम् आसीत् तथा प्रतिमासं EMI स्वयमेव खातात् निर्गच्छति। अधुना कस्मिंश्चित् कारणे भवान् Bajaj Finserv EMI subscription auto debit रोधयितुम् इच्छति। किन्तु प्रथमम् एकं स्पष्टं सत्यं ज्ञातव्यम् — मण्डेट्-निरसनेन ऋणं न निरस्यते। EMI तथापि विधितः देयः एव तिष्ठति।

प्रथमं ऋणदात्रा सह वार्तां करोतु

यदि धनसङ्कटः अस्ति, तर्हि प्रथमं कार्यं Bajaj Finserv-सेवाकेन्द्रेण सह सम्भाषणम् एव, न तु mandate-निरसनम्। तत्र एते विकल्पाः पृच्छितुं शक्याः — EMI-तिथेः परिवर्तनम्, अल्पकालिकः moratorium, ऋणस्य पुनःसंरचना (restructuring), अथवा debit-कृते अन्यस्य बैङ्क-खातस्य योजनम्। ऋणदाता स्वयं समाधानं दातुं प्रायः सिद्धः भवति, यदि भवान् पूर्वम् एव सम्पर्कं करोति। यदि भवान् केवलं बैङ्क-खातं परिवर्तयितुम् इच्छति, तर्हि नूतनं mandate प्रथमं नामाङ्कयतु, ततः एव पुरातनं निरस्यतु — अन्यथा मध्ये एकः EMI विफलः भवितुम् अर्हति।

mandate वस्तुतः कथं निरसनीयम्

मण्डेट्-निरसनं तदा एव उचितम् यदा ऋणं पूर्णतया प्रत्यर्पितं समाप्तं वा (foreclosed) अस्ति, अथवा debit अनधिकृतं द्विगुणं वा अस्ति। समाप्तस्य ऋणस्य mandate प्रायः चिरं यावत् जीवति एव — इदम् एव वास्तविकं समस्याक्षेत्रम्। निरसनाय — तेन बैङ्क-खातेन सम्बद्धं कमपि UPI app → AutoPay / Mandate → Bajaj Finserv-mandate → *Revoke*। बहवः EMI-मण्डेटाः तु UPI-मार्गे न, अपितु NACH-मार्गे चलन्ति; ते UPI app-मध्ये न दृश्यन्ते, अपितु net banking → e-mandate अथवा standing instructions इत्यत्र निरसनीयाः। Bajaj Finserv-app अथवा ग्राहकपुटे My Account / My Relations → ऋणं → EMI अथवा mandate-विकल्पाः इत्यत्र अपि पश्यतु। अनधिकृतस्य debit-विषये निरसनेन सह शिकायतम् अपि अवश्यं करोतु।

यदि EMI अदत्तः तिष्ठति तर्हि कः व्ययः

मण्डेट् निरस्तम् इति कारणेन EMI क्षम्यः न भवति। bounce अथवा विलम्बशुल्कं लगति — प्रायः ₹३०० तः ₹१,५०० पर्यन्तं प्रति bounce, किन्तु निश्चितः अङ्कः भवतः ऋणसन्धिपत्रे एव लिखितः अस्ति; RBI-नियमानुसारं दण्डशुल्कं युक्तिसङ्गतं भवेत्, न तु आयसाधनम्। अपि च credit-अङ्के हानिः भवति — भुगतान-इतिहासः CIBIL-अङ्कस्य प्रायः ३५% भागः अस्ति, तथा ३० दिनेभ्यः अधिकं विलम्बितः EMI अभिलिख्यते तथा अङ्कं न्यूनीकर्तुं शक्नोति। अवशिष्टराशौ ब्याजम् अपि लगितुं शक्यते, दीर्घविलम्बे च वसूलीप्रक्रिया आरभ्यते।

एका महत्त्वपूर्णा सूचना

EMI-रक्षणार्थं कश्चित् निश्चितः ३०-दिनात्मकः grace-कालः अस्ति इति जालपुटेषु प्रचलति, किन्तु तत् प्रामाणिकं सत्यं न। अतः विलम्बः जातः चेत् यथाशीघ्रं प्रदानं करोतु तथा ऋणदात्रा सह वार्तां करोतु। कदापि केवलं प्रदानं वर्जयितुं mandate मा निरस्यतु। इयं सूचना अस्ति, आर्थिकसल्लाहः न; बृहतः निर्णयात् पूर्वं स्वसल्लाहकारेण ऋणदात्रा वा सह वार्तां करोतु।

सामान्यप्रश्नाः

mandate-निरसनेन ऋणं समाप्यते वा? न, ऋणं यथावत् देयं तिष्ठति; केवलं स्वयंचालितं प्रदानं रुध्यते।

ऋणसमाप्तेः अनन्तरम् अपि mandate चलति वा? प्रायः तत् सक्रियं तिष्ठति; तदा तस्य निरसनम् उचितम् एव।

उपसंहारः

सुरक्षितः मार्गः एषः — प्रथमं Bajaj Finserv-सह वार्ता, ततः mandate-विषये निर्णयः। ऋणं समाप्तं चेत् अवशिष्टं mandate अवश्यं निरस्यतु, येन पुनः किमपि debit न भवेत्।